Dyrektor Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy jest terenowym organem administracji żeglugi śródlądowej, powołanym przez ministra właściwego do spraw żeglugi śródlądowej (obecnie Ministra Infrastruktury) na podstawie art. 7 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U z . 2025 r. poz.18).

Dyrektor Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy wykonuje zadania przy pomocy Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy i delegatur urzędów żeglugi śródlądowej w Gdańsku, Giżycku oraz Warszawie.

Szczegółowy zakres działania Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy znajduje się w statucie Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy.

Do zadań ustawowych Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy należą sprawy z zakresu administracji rządowej związane z uprawianiem żeglugi na śródlądowych drogach wodnych, w szczególności: 

1) nadzór nad bezpieczeństwem żeglugi śródlądowej; 

2) przeprowadzanie inspekcji statków; 

3) przeprowadzanie pomiaru statku i inspekcji technicznej statku; 

4) weryfikacja ustalonej głębokości tranzytowej na szlaku żeglownym; 

5) kontrola przestrzegania przepisów dotyczących żeglugi na śródlądowych drogach wodnych, w portach, przystaniach i zimowiskach; 

6) kontrola stanu oznakowania szlaku żeglownego, śluz, pochylni, mostów, urządzeń nad wodami i wejść do portów; 

7) przeprowadzanie postępowania w sprawach wypadków żeglugowych; 

8) kontrola dokumentów przewozowych i zgodności przewożonego przez statek ładunku z tymi dokumentami; 

9) kontrola obcych statków w zakresie zgodności wykonywanych przewozów z postanowieniami umów międzynarodowych oraz pozwoleń na te przewozy; 

10) współdziałanie z innymi organami w zakresie bezpieczeństwa żeglugi, ochrony środowiska, ochrony portów lub przystani, w tym wykonywania zadań obronnych i zadań o charakterze niemilitarnym, w szczególności zapobiegania aktom terroru i likwidacji ich skutków; 

11) kontrola posiadania na statku składników wyposażenia statku, których zakup refinansowano ze środków Funduszu Żeglugi Śródlądowej; 

12) zatwierdzanie i kontrola symulatorów, na których mają się odbywać egzaminy na kwalifikacje zawodowe w zakresie żeglugi śródlądowej;

13) zadania określone w ustawie z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz. U. poz. 731) dotyczące usług towarzyszących usługom wodnego transportu pasażerskiego w zakresie transportu wodnego śródlądowego

14) zadania określone w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960);

15) zadania określone w ustawie z dnia 17 października 2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 612);

16) zadania określone w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 643);

17) zadania określone w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1704).